0

ABD başkanı wilsonun yayınladığı ilkeler nelerdir

ABD başkanı wilsonun yayınladığı ilkeler nelerdir ABD başkanı wilsonun yayınladığı ilkeler nelerdir

1 yıl + 1 ay önce reyhan__1 sordu. - Tarih
0 0
1 yanıt - -
0

Wilson Prensipleri

ABD Başkanı Wilson tarafından 8 Ocak 1918 günlü Kongre toplantısında okunan ve tarihe Wilson prensipleri diye geçen Birinci Dünya Savaşı’na ilişkin on dört maddelik Amerikan savaş amaçları bildirisi özetle şöyledir:


Madde 1. Barış görüşmeleri kamuoyuna açık olarak yapılmalı ve görüşmeler sonunda varılacak antlaşmanın hükümleri de yine açık olmalıdır. Gizli antlaşmalara son verilmelidir.


Madde 2. Denizlerin, karasuları dışında kalan bölümleri, uluslararası antlaşmaların gerektirdiği özel durumlar dışında savaşta ve barışta herkesin özgür ve serbest kullanımına açık olmalıdır.


Madde 3. Ekonomik engeller olabildiğince kaldırılmalı, ticaret serbestisi ve fırsat eşitliği sağlanmalıdır.


Madde 4. Ulusların silahlanması, iç güvenliğin gerektirdiği en alt düzeylerde olmalı, bu konuda yeterli garantilerin verilmesi sağlanmalıdır.


Madde 5. Tüm sömürgecilik savları, ilgili halkların çıkarlarını ve egemenlik istemlerini dikkate alacak biçimde eşitlikçi ve hakkaniyete uygun düzenlemelere tabi tutulmalıdır.


Madde 6. İşgal altındaki Rus toprakları boşaltılarak, Ruslara kendi kurumlarını seçme hakkının tanınması sağlanmalı ve onlara istedikleri/gereksinim duydukları her türlü yardım yapılmalıdır.


Madde 7. Belçika toprakları boşaltılmalı ve bu devletin ulusal egemenliği yeniden kurulmalıdır.


Madde 8. 1871’de Almanya’ya geçen Alsace-Lorainne, Fransa’ya iade edilmelidir.


Madde 9. İtalya’nın sınırları ulusal esaslara göre yeniden çizilmelidir.


Madde 10. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu içindeki halkların özerk gelişmeleri sağlanmalıdır.


Madde 11. Romanya, Sırbistan ve Karadağ toprakları boşaltılmalı, Sırbistan’ın denize çıkışı sağlanmalıdır. Tarihsel savları ve ulusal bağları dikkate alınarak çizilecek sınırları içinde Balkan devletlerinin dostça ilişkiler kurmaları sağlanmalı, siyasi ve ekonomik bağımsızlıkları ile toprak bütünlükleri uluslararası güvence altına alınmalıdır.


Madde 12. Osmanlı İmparatorluğu’nun, nüfusunun çoğunluğunu Türklerin oluşturduğu bölümlerinde Türk egemenliği güvence altına alınmalı; İmparatorluk sınırları içindeki diğer ulusların yaşam güvenlikleri ve özerk gelişimleri sağlanmalıdır. Çanakkale Boğazı, uluslararası güvenceler altında tüm gemilere ve ticarete sürekli olarak açık hale getirilmelidir.


Madde 13. Polonyalıların yaşadığı topraklarda, denize açılımı olan, siyasal ve ekonomik bağımsızlığı ile toprak bütünlüğü uluslararası antlaşmalarla güvence altına alınmış bir Polonya Devleti kurulmalıdır.


Madde 14. Özel antlaşmalarla, küçük, büyük tüm devletlerin siyasi bağımsızlıklarını ve toprak bütünlüklerini karşılıklı olarak güvence altına alacak bir uluslar birliği kurulmalıdır.


Açıklamalar:


Madde 1: Osmanlı Devleti ile ilgili bir maddedir. Bu madde ile I. Dünya Savaşı sırasında imzalanmış; Boğazlar (İstanbul) Antlaşması, Londra Antlaşması, Sykes - Picot Antlaşması, St. Jean De Maurienne Antlaşmas, Petrograd Protokolü gibi Osmanlı topraklarını paylaşmaya yönelik gizli antlaşmaların uygulanmayacağı esas olarak belirlenmiştir. Ancak Modros Ateşkesi sonrasında yapılan işgaller göstermiştir ki İtilaflar bu maddeye uygun hareket etmemişlerdir.


Madde 5: Bu madde sömürgeciliği bitiren ve milletlerin self - deteraminasyon (kendi kendini yönetimi) ilkesini ortaya koyan bir maddedir. Ancak İtilaflar Paris Barış Konferansı'nda (Ocak 1919) sömürgeciliğin yerini alacak olan manda ve himaye fikrini ortaya koymuşlar ve sömürgeciliği, isim değiştirerek uygulamaya devam etmişlerdir.


Madde 12: Bu madde doğrudan Osmanlı ve Türklere yönelik bir madde olmakla birlikte Türklerin Milli Mücadele döneminin (1918 - 1922) hukuki dayanağını oluşturmaktadır. Yani Türkler Milli Mücadelesini bu Wilson Prensiplerinde "Türk egemenliğinin, nüfusunun çoğunlukta olduğu bölgelerde tanınacağı" ile ilgili bu maddeye dayandırmışlardır.

Ancak bu maddenin ikinci kısmında yer alan "İmparatorluk sınırları içindeki diğer ulusların yaşam güvenlikleri ve özerklikleri sağlanmalıdır" ifadesi Milli Mücadele döneminde yaşanan azınlık (Rum ve Ermeni) isyanlarına hukuki dayanak oluşturmuştur.




Bu soruyu cevaplamak ya da yeni soru sormak ister misiniz? Öyleyse hemen